Hương nén cay xè xứ Quảng

Người xứ Quảng nấu ăn thường hay dùng củ nén thay cho hành củ để tẩm ướp. Nén trong ẩm thực của người xứ Quảng là gia vị không thể thiếu.
Nén là loại họ với củ hành, tỏi, nhưng nhỏ hơn, màu trắng tinh, đậm mùi, hăng hơn cả hành, tỏi. Nén được người nông dân Quảng Nam trồng ở vùng có đất cát nhiều, phải là loại đất nhiều mùn, tơi xốp và thoát nước tốt. Mùa nén, về những vùng nông thôn đất cát sẽ thấy dậy lên mùi nén bởi nhà nào cũng đầy nén để dưới gầm giường, để đến khi khô ráo hẳn thì mang đi cân ký, bán cho các thương lái đem ra phố chợ, nhưng không quên giữ lại số lượng nén vừa đủ cho gia đình để ăn quanh năm.
gia-vi-43
Món ăn của người Quảng vốn đậm gia vị và cũng như hành hay tỏi, củ nén góp phần tạo nên sự đậm đà đó, đồng thời còn là một bài thuốc hay. Người bị sổ mũi, nhức đầu hay ho khan thì dùng nén ngâm trong nước sôi để xông. Người khó chịu trong người, có dấu hiệu cảm mạo thì ăn nén vào, mồ hôi toát ra, người khỏe hẳn.

Qua nghiên cứu, người ta thấy trong củ nén có các hợp chất lưu huỳnh như metylpen – tyldisulfid, pentylhydrodisulfid và nhiều silic. Do đó, củ nén có tính kháng sinh, có tác dụng kiện vị, trợ tiêu hóa, sát trùng đường hô hấp, tiêu hóa, chống sình bụng, cảm cúm, ho, viêm họng.

Dù là bài thuốc, nhưng khi kết hợp với món ăn, củ nén không hề làm cho món ăn “khó nuốt” mà ngược lại còn giúp món ăn có mùi vị hấp dẫn riêng. Ví như món cháo nén. Nếu dùng tỏi, cháo sẽ có mùi hăng, khó chịu, mất đi vẻ thanh vốn có của món cháo. Nếu dùng hành thì đúng điệu, nhưng không tạo được vị ngọt. Còn với nén, chính độ cay thanh vừa phải cùng vị ngọt tiết ra giúp món cháo vừa thơm, vừa ấm. Ăn tới đâu, thấm tới đó, không quá cay để hít hà mà the the vừa phải, mùi cháo cũng rất bắt.

Nén dùng nấu cháo đã đành, nấu chè cũng ngon lạ. Nấu chè nén ăn để trị bệnh thì dùng đường đen, thường là chưng chứ không nấu. Khi đường quyện với nén là có thể dùng và nên dùng nóng khi mùi nén còn hăng, cay. Ăn vào chừng độ một muỗng là cơ thể bắt đầu dễ chịu, sang hôm sau là hết cảm.

Củ nén có thể dùng ướp món này, món kia hay cho vào kho cá. Tuy nhiên, dù dùng để làm gì, cũng không nên băm củ nén quá nhuyễn, chỉ đập giập là được, để lúc ăn, người ta còn có thể nhẩn nha thưởng thức loại gia vị này một cách trọn vẹn.

Củ nén dùng làm gia vị ướp thịt bò nướng thì không gì bằng. Thịt bò phi lê thái mỏng, ướp với sả băm, ớt bột, dầu mè và các gia vị cho vừa ăn. Cho thật nhiều củ nén đập giập vào, khoảng bằng một phần ba lượng thịt bò, như vậy khi nướng mùi củ nén mới dậy mùi. Bọc thịt bò bằng lá chuối và đem nướng, thịt chín sẽ thơm và ngọt vô cùng. Với món cá, nếu ướp nén rồi đem kho thì vị sẽ đậm đà và “bắt cơm” hơn rất nhiều.

theo: phunuonline

Tin cùng chuyên mục